ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ “Σήμερα έχουμε μια απαθή πόλη”

Η βιβλιογραφία της Θεσσαλονίκης πλουτίζεται με ένα ακόμη σημαντικό έργο: το βιβλίο του Απόστολου Παπαγιαννόπουλου “Θεσσαλονίκη... εν θερμώ. Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης” (εκδόσεις Μαλλιάρης - Παιδεία).
Γιατί όμως “εν θερμώ”; “Το βιβλίο δεν είναι μια ψυχρή οπτική της ιστορίας της Θεσσαλονίκης”, εξηγεί ο συγγραφέας στη “Μ”. “Προσπάθησα βέβαια να είμαι αντικειμενικός και αποστασιοποιημένος, αλλά ο όρος ‘εν θερμώ’ δικαιολογείται με την έννοια της αγάπης για αυτή την πόλη”.
Το τρίτομο έργο περιλαμβάνει την ιστορία της Θεσσαλονίκης του 20ού αιώνα, ενώ αποτελεί τη χρονική επέκταση ενός παλαιότερου έργου του συγγραφέα, της “Ιστορίας της Θεσσαλονίκης”, η οποία κυκλοφόρησε το 1982, όταν δεν υπήρχαν βιβλία για την ιστορία της πόλης που να απευθύνονται στο ευρύ κοινό. Σήμερα οι συμπολίτες μας είναι περισσότερο συνειδητοποιημένοι ως προς το παρελθόν τους; “Σίγουρα, ωστόσο οι Θεσσαλονικείς έχουν απομονωθεί, άγνωστο γιατί”, επισημαίνει ο συγγραφέας. “Δεν μετέχουν στα κοινά, δεν βγαίνουν προς τα έξω, να δημιουργήσουν κάποιες ζυμώσεις, να ενσωματώσουν και τον νεοφερμένο κόσμο που δεν γνωρίζει την ιστορία της Θεσσαλονίκης. Έτσι έχουμε μια απαθή πόλη, τη στιγμή που θα έπρεπε να διαδραματίζει έναν μεγάλο και σοβαρό ρόλο”.
Ρωτάμε τον κύριο Παπαγιαννόπουλο αν υπάρχει σήμερα στην πόλη κάποιο γεγονός άξιο ιστορικού σχολιασμού. “Βλέπω με πολλή λύπη να επαναλαμβάνονται τα γεγονότα της μεγάλης οικονομικής κρίσης του ’29, και εύχομαι να μην υπάρξουν οι συνέπειες που υπήρξαν τότε στη Θεσσαλονίκη, με μεγάλα κύματα ανεργίας και κοινωνικές εντάσεις. Η πόλη δεν είναι οχυρωμένη. Και σήμερα συνεχίζει να είναι ‘μεγάλη φτωχομάνα’”.
Το βιβλίο θα παρουσιαστεί σήμερα στις 7.00 μ.μ. στο βιβλιοπωλείο Μαλλιάρης-Παιδεία “Ανατόλια” (Δημ. Γούναρη 39). Εκτός από τον συγγραφέα θα μιλήσουν ο Γιώργος Χουρμουζιάδης, ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ, ο Λευτέρης Τζιώλας, τέως υφυπουργός, και ο Δημήτρης Γουσίδης, διευθυντής της εφημερίδας “Μακεδονία”.

Βασίλης Πάγκαλος
(ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ,30/10/2008)

Εφυγε η συγγραφέας Νένη Ευθυμιάδη

Μαθεύτηκε από στόμα σε στόμα χθες το πρωί. Η συγγραφέας Νένη Ευθυμιάδη πέρασε στην άλλη όχθη, μόλις στα 62 της χρόνια, έχοντας αντιμετωπίσει το τελευταίο διάστημα μια καθολική επίθεση του καρκίνου. Δική της επιθυμία, αλλά και των δικών της ανθρώπων, ήταν να μην ανακοινωθεί τίποτα για το θάνατο και την ταφή της.
Η Νένη Ευθυμιάδη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1946, σπούδασε νομικά στη Θεσσαλονίκη και το 1970 άρχισε να δικηγορεί. Εμφανίστηκε στα γράμματα το 1973 και μέχρι το τέλος της ζωής της ήταν παραγωγική και παρούσα. Ασχολήθηκε συστηματικά με την πεζογραφία και εξέδωσε εννέα μυθιστορήματα, ενώ συμμετείχε σε διάφορες περιοδικές εκδόσεις, με διηγήματα, χρονογραφήματα, κριτικές ή δοκίμια, ή σε συλλογικούς θεματικούς τόμους με διηγήματα. Κείμενά της είχαν συχνή παρουσία σε πολλά λογοτεχνικά περιοδικά ή αφιερώματα για τη λογοτεχνία στον ημερήσιο Τύπο. Η Νένη Ευθυμιάδη καταπιάστηκε με ιδιαίτερη αφοσίωση με τη μετάφραση από τα γαλλικά, τα γερμανικά και τα αγγλικά, ενώ μετέφρασε και τα ποιήματα του Αμερικανού William Meredith, ο οποίος είχε τιμηθεί με το Πούλιντζερ το 1988.
Εκτός από δραστήρια συγγραφέας ήταν και ενεργή πολίτης αφού μετείχε στο Διοικητικό Συμβούλιο της Πανελλήνιας Πολιτιστικής Κίνησης, διοργανώνοντας εκδηλώσεις για τη λογοτεχνία ή τη θεωρία της λογοτεχνίας. Το πρώτο της βιβλίο «Εγώ κι εσύ μοιάζουμε λιγάκι» (Δωρικός, 1973) το απέσυρε η ίδια από την κυκλοφορία. Τα βιβλία της κυκλοφορούν από πολλούς Ελληνες εκδότες: «Των εμών ερώτων» (Anglohellenic A.E.), «Αθόρυβες μέρες» (Εστία), «Το χρώμα του μέλλοντος» (Εστία), «Τρυφερός θάνατος» (Εστία), «Οι πολίτες της σιωπής» (Καστανιώτης), «Ο κήπος με τα αγάλματα» (Λιβάνης), «Η πόλη των γλάρων» (Καστανιώτης), «Οι τυχοδιώχτες» (Ελληνικά Γράμματα), «Αστυνομικές ιστορίες» (Μεταίχμιο), «Ιμερολόγια» (Μίνωας), «Θρυμματισμένος πλανήτης» (Μίνωας), «Εγώ και ο Μαγγελάνος» (Κέδρος), «Τρεις νύχτες και ένας νεκρός» (Μίνωας), «Η Αθήνα τη νύχτα» (Introbooks), και το τελευταίο της «Ο γιος του Μπίλυ Μπλου» (Ελληνικά Γράμματα). Οι κριτικοί συμφωνούν ότι η Νένη Ευθυμιάδη ανανέωσε με τη θεματική της και τη γραφή της, τη νεότερη ελληνική πεζογραφία.
(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ,30/10/2008)

Όταν η φαντασία μετατρέπει τα μαθηματικά σε παιχνίδι

Ο Denis Guedj,συγγραφέας,μαθηματικός,καθηγητής ιστορίας,επιστημολογίας και σεναριογράφος επισκέπτεται τη Θεσσαλονίκη με αφορμή την κυκλοφορία του νέου βιβλίου του,
"Η ΕΠΑΥΛΗ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ" (ΨΥΧΟΓΙΟΣ,2008)
Το Σάββατο 1 Νοεμβρίου και ώρα 13:00-15:00
θα βρίσκεται στο κατάστημα Public, στην Πυλαία,για να υπογράψει αντίτυπα των βιβλίων του και να συνομιλήσει με αναγνώστες.

Την ίδια μέρα στις 7:30 μ.μ.,θα βρίσκεται στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης,
( Μέγαρο Μπίλλη,Πλατεία Ιπποδρομίου – τηλ.:2310264668)

Ομιλητές:
Σωκράτης Δεληβογιατζής, καθηγητής φιλοσοφίας,
πρόεδρος του Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του ΑΠΘ
Κατερίνα Καλφοπούλου, καθηγήτρια ΔΕ, εκπρόσωπος της ομάδας ΘΑΛΗΣ + ΦΙΛΟΙ

Με την υποστήριξη του Δήμου Θεσσαλονίκης, Αντιδημαρχία Πολιτισμού & Νεολαίας.

Εικονική παγκόσμια βιβλιοθήκη στην υπηρεσία των επιστημών

27/10/2008
Τα υφιστάμενα δίκτυα συλλογής, αποθήκευσης και διανομής σε πολλούς επιστημονικούς τομείς κρίνονται ανεπαρκή και δεν διευκολύνουν τη διεθνή διεπιστημονική έρευνα, γι' αυτό πρέπει να μετασχηματισθούν σε ένα νέο σύστημα που θα καλύπτει όλον τον κόσμο και όλες τις περιοχές της επιστήμης. Με το σκεπτικό αυτό, η γενική συνέλευση του Διεθνούς Συμβουλίου για την Επιστήμη (ICSU), του σημαντικότερου διεθνούς συντονιστικού οργάνου στο χώρο της επιστήμης, αποφάσισε να κάνει τα πρώτα στρατηγικά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση, με στόχο τη δημιουργία ενός ψηφιακού Παγκόσμιου Συστήματος Δεδομένων, στην ουσία, δηλαδή, μιας εικονικής παγκόσμιας βιβλιοθήκης.
Σύμφωνα με την ICSU, περισσότερα επιστημονικά δεδομένα και πληροφορίες είναι σήμερα διαθέσιμα από οποιαδήποτε άλλη εποχή στην ιστορία και ο όγκος τους αυξάνεται καθημερινά, κυρίως μέσω του Ίντερνετ, όμως η ποιότητά τους και η προσβασιμότητά τους είναι συχνά αμφίβολη ή αδύνατη, με συνέπεια να μειώνεται η χρησιμότητα των παραγόμενων επιστημονικών δεδομένων για την κοινωνία.
Στην ίδια συνέλευση, που πραγματοποιήθηκε στη Μοζαμβίκη, τονίστηκαν οι κοινωνικές ευθύνες της επιστημονικής κοινότητας και η ανάγκη οι επιστήμονες να ακολουθούν τις καθολικά αποδεκτές ηθικές αρχές, να αντιλαμβάνονται τον σημαντικό κοινωνικό τους ρόλο και να καταδικάζουν περιστατικά απάτης ή ανήθικης συμπεριφοράς στο χώρο των επιστημών. Όπως τονίστηκε, δεν είναι πάντα εύκολο για τους επιστήμονες να βρίσκουν την ισορροπία ανάμεσα στην ελευθερία της επιστημονικής έρευνας και στις ευθύνες τους απέναντι στους συνανθρώπους, τα ζώα και το περιβάλλον, αλλά είναι ανάγκη αυτή η ισορροπία να επιδιώκεται συνεχώς.
Εξάλλου η ICSU ανακοίνωσε ότι ξεκινά ένα μεγάλο δεκαετές ερευνητικό πρόγραμμα για να συμπληρώσει τα κενά που παρατηρούνται στην αποτελεσματική εφαρμογή της επιστήμης στην αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών. Ο στόχος είναι μέχρι το τέλος της δεκαετίας του προγράμματος να έχουν μειωθεί οι απώλειες σε ανθρώπινες ζωές και υλικές ζημιές και να γίνονται καλύτερες επιλογές από τις κυβερνήσεις και τους ιδιώτες στο θέμα αυτό.
Τέλος, η ICSU ανακοίνωσε ότι, σε συνεργασία με την Unesco και το Πανεπιστήμιο των Ηνωμένων Εθνών, θα ξεκινήσει ένα νέο μεγάλο διεθνές πρόγραμμα με τίτλο "Αλλαγή οικοσυστημάτων και ανθρώπινη ευημερία", το οποίο τα επόμενα χρόνια θα μελετήσει αναλυτικά τις θετικές και αρνητικές σχέσεις ανάμεσα στις ανθρώπινες δραστηριότητες και τα οικοσυστήματα του πλανήτη, τα οποία στηρίζουν την ζωή σε αυτόν με τις πολλαπλές υπηρεσίες που παρέχουν (τροφή, νερό, στέγη, ψυχαγωγία κ.α.). Σύμφωνα με επιστημονικές εκτιμήσεις, λόγω των ανθρώπινων δράσεων (μόλυνση, αλλαγή χρήσεων γης, αστικοποίηση, αυξημένη κατανάλωση, αλλαγή κλίματος κ.α.), πάνω από το 60% των υπηρεσιών των οικοσυστημάτων είτε έχουν υποβαθμιστεί είτε χρησιμοποιούνται με μη βιώσιμο τρόπο.
Η ICSU ιδρύθηκε το 1931, είναι μη κυβερνητικός οργανισμός με μέλη εθνικές επιστημονικές ενώσεις από 134 χώρες και μιλά εξ ονόματος της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας.

Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ
(από την ιστοσελίδα της ΕΡΤ)

"Κατηγορώ"

Παρουσία του Προέδρου της Τουρκίας, Αμπντουλάχ Γκιουλ, ο Νομπελίστας συγγραφέας, Ορχάν Παμούκ, εγκαινιάζοντας την έκθεση βιβλίου στην Φρανκφούρτη, όπου τιμώμενη χώρα είναι φέτος η Τουρκία, κατηγόρησε ανοιχτά την κυβέρνηση της πατρίδας του για λογοκρισία. Απεκάλυψε μάλιστα, προσπάθεια φίμωσής του στο διαδίκτυο. Ο Γκιούλ παραδέχθηκε ότι υπάρχουν προβλήματα, αλλά υποστήριξε ότι έχουν γίνει μεγάλα βήματα εκσυγχρονισμού.
Πολιτική νότα προσέδωσε στα εγκαίνια της 60ης έκθεσης βιβλίου της Φρανκφούρτης ο Ορχάν Παμούκ. Ο νομπελίστας Τούρκος συγγραφέας στην ομιλία του ενώπιον του Προέδρου της Τουρκίας έθεσε θέμα ελευθερίας της έκφρασης στη χώρα του παρά την πρόσφατη τροποποίηση του επίμαχου άρθρου 301 που ποινικοποιεί κάθε προσβολή προς το τουρκικό κράτος.
Ο Παμούκ, ο οποίος είχε κατηγορηθεί το 2005 με βάση το συγκεκριμένο άρθρο για τις θέσεις του στο απαγορευμένο για τους Τούρκους θέμα της γενοκτονίας των Αρμενίων, μίλησε για "έναν αιώνα απαγορεύσεων και καύσης βιβλίων, φυλάκισης, δολοφονίας, εξόρισης και προσβολής των συγγραφέων", που συνεχίζονται, όπως τόνισε. Και ζήτησε να αρθεί ακόμα και η απαγόρευση στην πρόσβαση που έχει επιβληθεί στην ιστοσελίδα του YouTube.
Ο Αμπντουλάχ Γκιουλ παραδέχθηκε ότι υπάρχουν ακόμα προβλήματα, αλλά τόνισε πως η Άγκυρα έχει εκπληρώσει τα περισσότερα κριτήρια για την ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης, των πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων στο δρόμο προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, που ήταν παρών στα εγκαίνια της έκθεσης, έσπευσε να υποστηρίξει την Άγκυρα στην ευρωπαϊκή της προσπάθεια.

(Πηγή: ΝΕΤ, ΑΠΕ
15/10/2008 )

"Τί ζητούν οι βάρβαροι"

Στην επόμενη συνάντησή μας,στις 2 Νοεμβρίου συζητούμε για το βιβλίο του Δημ.Κούρτοβικ "Τί ζητούν οι βάρβαροι"(ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ).
Ενημερωτικά σας αναφέρω πως την Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2008, στις 8:00 το βράδυ, στον ΙΑΝΟ (Αριστοτέλους 7) ο Δημοσθένης Κούρτοβικ παρουσιάζει το βιβλίο του. Θα μιλήσουν οι: Αγγέλα Καστρινάκη, Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Κρήτης-Συγγραφέας, Ζντρούκα Μιχαήλοβα, μεταφράστρια-διερμηνέας, Γκάγκα Ρόσιτς, μεταφράστρια.
Επίσης,για όσους θέλουν να εντρυφήσουν περισσότερο στο ζήτημα των Βαλκανίων συστήνω ανεπιφύλακτα τα βιβλία:
"Τα Βαλκάνια" του Mark Mazower(ΠΑΤΑΚΗΣ,2002)και
"Το τέλος των Βαλκανίων" του Γιώργου Δελαστίκ(ΛΙΒΑΝΗΣ,2008)

Διώκονται όσοι κατέχουν παλαιά βιβλία

«Ο νόμος για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν έχει καμία ασάφεια. Δεν περιλαμβάνει τα παλαιά βιβλία που χρονολογούνται από το 1453 έως και το 1830 εκτός από τις περιπτώσεις εκκλησιαστικών βιβλίων που συνδέονται με θρησκευτική και λατρευτική χρήση, τα λειτουργικά.
Εξίσου σαφές είναι ότι τα παλαιά βιβλία, τα μη λειτουργικά, που χρονολογούνται έως το 1453, χαρακτηρίζονται από το ΥΠΠΟ ως μνημεία και προστατεύονται από το νόμο».
Ο τότε πρόεδρος της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής του νόμου 3028/2002, κ. Παπαπετρόπουλος, πρόσθεσε επίσης σήμερα, εκτός από τα παραπάνω, πως «όταν ο νόμος θέλει κάτι να πει, το γράφει κι όταν δεν θέλει, δεν το γράφει».
Η αναστάτωση τον τελευταίο καιρό, στο χώρο των βιβλιόφιλων και συλλεκτών, προέρχεται από τα κρούσματα συλλήψεων παλαιοβιβλιοπωλών και όχι μόνο, τον τελευταίο χρόνο, ως «συνεργών σε εμπορία παλαιών βιβλίων», γεγονός που παραπέμπει σε κακούργημα.
«Οι συλλήψεις αυτές και οι κατασχέσεις βιβλίων συνιστούν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διαμορφώνουν στην κοινή γνώμη δυσάρεστη εντύπωση», έλεγε σήμερα ο Νίκος Κωνσταντόπουλος, συνήγορος υπεράσπισης των διωκόμενων που έχουν στην κατοχή τους παλαιά βιβλία.
Το πρόβλημα εξέθεσαν σήμερα για άλλη μία φορά δημόσια, σε συνέντευξη Τύπου, ο Μάνος Χαριτάτος πρόεδρος του ΕΛΙΑ και ο Πέτρος Βέργος, πρόεδρος του Σωματείου Παλαιοπωλών και Εμπόρων Τέχνης.
Τον περασμένο Μάιο, 60 επιστήμονες, διανοούμενοι, καλλιτέχνες είχαν υπογράψει κείμενο διαμαρτυρίας «για την ποινικοποίηση της βιβλιοφιλίας», αντιτιθέμενοι «στην πρόθεση της Ελληνικής Πολιτείας να υπαγάγει τα παλιά βιβλία στις προστατευτικές διατάξεις του αρχαιολογικού νόμου».
Eφημ.EXPRESS 14/10/2008

Συνεργάτης του καθεστώτος ο Κούντερα;

Συντάκτης: Αθηνά Σαλούστρου
Πηγή: ΑΠΕ - ΜΠΕ(13-10-2008)

Ο διάσημος Τσέχος συγγραφέας Μίλαν Κούντερα, δημιουργός του περίφημου έργου "Η Αβάσταχτη Ελαφρότητα του Είναι", κατέδωσε το 1959 ένα φοιτητή στην αστυνομία της Τσεχοσλοβακίας και με βάση την κατάθεσή του ένα τρίτο άτομο καταδικάστηκε σε κάθειρξη 22 χρόνων, σύμφωνα με δημοσίευμα του περιοδικού "Respekt". "Σήμερα, στις 16.00, ο φοιτητής Μίλαν Κούντερα, γεννηθείς την 1η Απριλίου του 1929 στο Μπρνο, παρουσιάστηκε ενώπιον της υπηρεσίας για να αναφέρει (ότι κάποιος φοιτητής θα συναντηθεί το απόγευμα με τον Μίροσλαβ Ντβόρατσεκ)... Ο τελευταίος είναι λιποτάκτης από τον στρατό και την άνοιξη του προηγούμενου έτους είχε μεταβεί στη Γερμανία, όπου είχε εισέλθει παρανόμως", αναφέρει η έκθεση της αστυνομίας με την κωδική ονομασία 624/1950. Μετά την καταγγελία, ο Ντβόρατσεκ συνελήφθη και οδηγήθηκε ενώπιον της δικαιοσύνης, που τον καταδίκασε σε κάθειρξη 22 χρόνων. Κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του ο Ντβόρατσεκ είχε οδηγηθεί σε στρατόπεδο καταναγκαστικών έργων σε ορυχείο ουρανίου, όπως πολλοί άλλοι πολιτικοί κρατούμενοι εκείνη την εποχή. Αποφυλακίστηκε το 1963, όταν ο Μίλαν Κούντερα μόλις είχε εκδώσει τη συλλογή διηγημάτων "Γελοίοι Έρωτες", με την οποία έκανε τα πρώτα του βήματα, σύμφωνα με το δημοσίευμα του περιοδικού "Respekt".
Την εποχή εκείνη ο Κούντερα ήταν 21 χρόνων και σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν γνώριζε προσωπικώς τον φοιτητή που κατήγγειλε, αλλά μετέφερε στην αστυνομία πληροφορίες που είχε ακούσει από τρίτο άτομο.
Ο Ντβόρατσεκ, Τσέχος πιλότος, είχε φύγει από την Τσεχοσλοβακία το 1948, όταν η χώρα πέρασε στον έλεγχο του Κομμουνιστικού Κόμματος. Σε στρατόπεδο προσφύγων στο Μόναχο είχε στρατολογηθεί από μία τσεχοσλοβακική μυστική υπηρεσία που χρηματοδοτείτο από τους Αμερικανούς και στη συνέχεια επέστρεψε στη χώρα του για να εργαστεί ως ταχυδρόμος. Ο Μίροσλαβ Ντβόρατσεκ είναι σήμερα 80 χρόνων και ζει στη Σουηδία.
Ο συγγραφέας αρνήθηκε να απαντήσει στις ερωτήσεις του περιοδικού Respekt για την υπόθεση Ντβόρατσεκ.

Ο φύλακας στη σίκαλη

Επόμενη συνάντηση της λέσχης,την Κυριακή 12 Οκτωβρίου 2008,στις 8μ.μ,στο πατάρι της βιβλιοθήκης.
Μιλάμε για το βιβλίο του J.D Salinger "Ο φύλακας στη σίκαλη",εκδ.ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ.

Στον Jean Marie Gustave Le Clezio το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2008

Πηγή: ΝΕΤ
ΑΠΕ/ΜΠE
9/10/2008

Η Γαλλία απέκτησε το 14ο Νομπέλ Λογοτεχνίας. Η Σουηδική Ακαδημία απονέμει φέτος το περιώνυμο βραβείο στον συγγραφέα Jean Marie Gustave Le Clezio για το σύνολο του έργου του, που το χαρακτηρίζει ο έρωτας της περιπλάνησης. Οι κριτικοί έχουν χαρακτηρίσει πολλά μυθιστορήματά του "ελεγεία στον άνθρωπο, το αίσθημα και το πεπρωμένο".Αρχισε να γράφει από τα επτά του χρόνια και κέρδισε διακρίσεις με την πρώτη κιόλας δημοσίευση. Εννέα από τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά και κυκλοφορούν από έξι διαφορετικούς εκδοτικούς οίκους.
Μοναχικός ταξιδευτής, συγγραφέας της ρήξης, εξερευνητής της ανθρωπότητας, πέρα από τους κραταιούς πολιτισμούς. Ο 68χρονος Le Clezio κατάφερε ύστερα από 23 ολόκληρα χρόνια να φέρει ξανά την ύψιστη λογοτεχνική διάκριση στη χώρα του.
Εχει γράψει σχεδόν τα πάντα...από νουβέλες μέχρι μυθιστορήματα, δοκίμια και εθνολογικά βιβλία. Μαγικές οι εικόνες που μεταφέρει μέσα από τις σελίδες των έργων του, όπου η διαφορετικότητα των λαών και η σύγκρουση των πολιτισμών τροφοδοτούν την συγγραφική του φαρέτρα και απογειώνουν την λογοτεχνική του δεινότητα. Ο λόγος του είναι λυρικός ενώ το πρώτο του έργο, " Η προφορική αγωγή" δημοσιεύτηκε το 1963, και κέρδισε το βραβείο Ρενοντό. Έκτοτε έχουν εκδοθεί περισσότερα από τριάντα έργα του. Το 1980 πήρε το Μεγάλο Βραβείο Πολ-Μοράν της Γαλλικής Ακαδημίας, για το μυθιστόρημά του "Η έρημος".
"-Βαθύτατα συγκινημένος" δήλωσε σήμερα ο Γάλλος συγγραφέας.
"-Είναι μεγάλη τιμή για μένα", πρόσθεσε σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στον δημόσιο σουηδικό ραδιοσταθμό o συγγραφέας πολλών έργων μεταξύ των οποίων και "Το Χρυσόψαρο".
Ο Le Clezio,ο οποίος όταν έμαθε ότι τιμήθηκε με το Νόμπελ ετοιμαζόταν να διαβάσει, όπως είπε, πρόσθεσε ότι θα μεταβεί στις 25 Οκτωβρίου στη Σουηδία για να παραλάβει το σουηδικό λογοτεχνικό βραβείο Στιγκ Ντάγκερμαν, το οποίο του απενεμήθη τον Ιούνιο.
Το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 10 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών (1,02 εκατομμύριο ευρώ) και θα απονεμηθεί στις 10 Δεκεμβρίου στην Στοκχόλμη.
********************************************************************************
Τούτο το Νόμπελ με γύρισε πολλά χρόνια πίσω,στην αρχή της επαγγελματικής μου διαδρομής,όταν επέλεγα βιβλία για την περιφερειακή βιβλιοθήκη των 40 Εκκλησιών.Ευτυχώς,υπάρχουν οι δημοτικές βιβλιοθήκες διότι τούτη τη στιγμή σε καμμιά αποθήκη της πόλης μας δεν βρίσκονται βιβλία του συγγραφέα,όπως με διαβεβαίωνε χθες-αμέσως μετά την είδηση της βράβευσης-υπεύθυνος κεντρικού βιβλιοπωλείου της πλατείας Ναυαρίνου .Ισως ξεχασμένα μόνο σε κανένα ράφι βιβλιοπωλείου που εμπορεύεται "σώματα" πριν τη διαδικασία πολτοποίησης.
Κατά τα λοιπά,κάποιοι -και κυρίως κάποιες- "κλείνουν" 200000 αντίτυπα,γεμίζοντας πολτό τα μυαλά μας.Σε κάθε περίπτωση,μια γρήγορη περιήγηση στον ενιαίο κατάλογο των βιβλιοθηκών του Δήμου Θεσσαλονίκης αναφέρει ότι έχουν μεταφραστεί κι εκδοθεί τα προηγούμενα χρόνια:

-Μαρτίνος και άλλα διηγήματα(ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗ)
-Μόντο κι άλλα διηγήματα(ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗ)
-Ο γηρευτής του χρυσού(ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗ)
-Το Μεξικάνικο όνειρο(ΩΚΕΑΝΙΔΑ)
-Ονιτσα(ΩΚΕΑΝΙΔΑ)
-Ερημος(ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ)
-Ανοιξη κι άλλες εποχές(ΩΚΕΑΝΙΔΑ)
-Το πρόστιμο(ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ)

Πάντως,επειδή έχει περάσει καιρός από τις ημερομηνίες αγοράς,εάν κάποιος ενδιαφέρεται να δανειστεί κάποιο από τα αναγραφόμενα (πριν οι εκδότες προχωρήσουν σε επανεκδόσεις) καλό είναι να επικοινωνήσει πρώτα με τη βιβλιοθήκη της περιοχής του,για να μην αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο της απόσυρσης λόγω παλαιότητας.Επίσης,σημειώνω ότι ο συγγραφέας για τη διάκριση του οποίου πανηγυρίζουν οι γάλλοι,ζει στο Μεξικό.

"Ενα βιβλίο,ένα ταξίδι.."

Στην εκπομπή "Ένα βιβλίο ένα ταξίδι" της Δημοτικής Τηλεόρασης,TV100,
το Σάββατο, 11 Οκτωβρίου, 1.00 μ.μ. και τη Δευτέρα 13 Οκτωβρίου, 9.00 π.μ.,
ο Στέλιος Λουκάς παρουσιάζει τη συλλογή διηγημάτων του Τόλη Νικηφόρου
"Ο δρόμος για την Ουρανούπολη"
( Νεφέλη 2008),
και το βιβλίο του Δημήτρη Καιρίδη,"Η αμερικανική εξωτερική πολιτική και η συντηρητική αντεπανάσταση" (Ι. Σιδέρης 2008).
Συζητάει με τους συγγραφείς για τη σχέση εξουσίας και πολιτικής με τη λογοτεχνία και το όνειρο.

Edgar Allan Poe

Ο Edgar Allan Poe πέθανε την Κυριακή 7 Οκτωβρίου 1849. Τα τελευταία του λόγια ήταν: «Κύριε βοήθα τη φτωχή μου ψυχή». Σαν ένα μυστηριώδες υστερόγραφο στην ταραχώδη ζωή του, κάποιος ανώνυμος επισκέπτης αφήνει τρία κόκκινα τριαντάφυλλα και ένα μπουκάλι κονιάκ στον τάφο του, στη Westminster Church της Βαλτιμόρης, στην επέτειο των γενεθλίων του συγγραφέα κάθε χρόνο, από το 1949.Ανάμεσα σε αυτά που έγραψε, πρόλαβα εκ του προχείρου να ανασύρω :
•"Παρατηρήθηκε ότι όλοι οι τρελοί ήταν φιλόσοφοι και ότι όλοι οι φιλόσοφοι ήταν τρελοί."
•"Εκείνος που ονειρεύεται ξύπνιος έχει συναίσθηση χιλιάδων πραγμάτων που διαφεύγουν σ' εκείνον που ονειρεύεται κοιμισμένος."
•"Η ποίηση είναι σκέψεις που αναπνέουν, και λέξεις που καίνε."
•"Τα πάθη πρέπει να είναι σεβαστά".
•«...Πολλές φορές διασκεδάζω τον εαυτό μου, με το να προσπαθώ να φανταστώ ποιά θα ήταν η μοίρα ενός ατόμου χαρισματικού - ή καταραμένου - που θα είχε μιά διάνοια κατά πολύ ανώτερη της εποχής του. Φυσικά, θα είχε συνείδηση της ανωτερότητας του, αλλά δεν θα μπορούσε να διακυρήξει αυτήν του την συνείδηση. Έτσι, παντού και πάντοτε, θα δημιουργούσε μονάχα εχθρούς. Και αφού οι απόψεις του και οι παρατηρήσεις του θα διέφεραν τελείως από αυτές όλου του υπόλοιπου ανθρώπινου γένους, είναι βέβαιο πως θα χαρακτηριζόταν τρελός ή αιρετικός. Τί τρομακτικά επώδυνη είναι μιά τέτοια κατάσταση!Η Κόλαση δεν θα μπορούσε να εφεύρει μεγαλύτερο βασανιστήριο, από αυτό του να κατηγορείσαι για αφύσικες αδυναμίες ακριβώς επειδή είσαι αφύσικα δυνατός....
•«...Το ότι υπάρχουν άνθρωποι που έχουν υψωθεί πολύ υψηλότερα από το επίπεδο της υπόλοιπης ανθρωπότητας, είναι αναμφισβήτητο. Όμως, αν κοιτάξουμε πίσω στην Ιστορία, ψάχνοντας για τα ίχνη της ύπαρξης τους, θα προσπεράσουμε βιαστικά όλες τις βιογραφίες των "καλών και των μεγάλων" - και θα βρεθούμε να ψάχνουμε προσεκτικά τα μισοσβησμένα αρχεία που απαριθμούν παράξενους ανθρώπους που πέθαναν σε φυλακές, σε ψυχιατρεία, στις αγχόνες και στις πυρές, σε σκοτεινά μοναχικά δωμάτια και σε αφιλόξενα μακρινά μέρη....»
------------------------------------------------------------------------------
Εις μνήμην, παραθέτω το δικό μου αγαπημένο ποίημά του:

Lenore

Ah, broken is the golden bowl! the spirit flown forever!
Let the bell toll!- a saintly soul floats on the Stygian river;
And, Guy de Vere, hast thou no tear?- weep now or nevermore!
See! on yon drear and rigid bier low lies thy love, Lenore!
Come! let the burial rite be read- the funeral song be sung!-
An anthem for the queenliest dead that ever died so young-
A dirge for her the doubly dead in that she died so young.
"Wretches! ye loved her for her wealth and hated her for her pride,
And when she fell in feeble health, ye blessed her- that she died!
How shall the ritual, then, be read?- the requiem how be sung
By you- by yours, the evil eye,- by yours, the slanderous tongue
That did to death the innocence that died, and died so young?"
Peccavimus; but rave not thus! and let a Sabbath song
Go up to God so solemnly the dead may feel no wrong.
The sweet Lenore hath "gone before," with Hope, that flew beside,
Leaving thee wild for the dear child that should have been thy
bride.
For her, the fair and debonair, that now so lowly lies,
The life upon her yellow hair but not within her eyes
The life still there, upon her hair- the death upon her eyes.
"Avaunt! avaunt! from fiends below, the indignant ghost is riven-
From Hell unto a high estate far up within the Heaven-
From grief and groan, to a golden throne, beside the King of
Heaven!
Let no bell toll, then,- lest her soul, amid its hallowed mirth,
Should catch the note as it doth float up from the damned Earth!
And I!- to-night my heart is light!- no dirge will I upraise,
But waft the angel on her flight with a Paean of old days!"

Στον Roderick Beaton το βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης

Στον Ρόντερικ Μπίτον για τη μετάφρασή του στο έργο "Levant Journal" που περιλαμβάνει κείμενα του Γιώργου Σεφέρη, απονέμεται το Bραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού που από το 2001 έχει θεσπίσει το Ίδρυμα στη Μεγάλη Βρετανία για τη λογοτεχνική μετάφραση από τα ελληνικά στα αγγλικά.
Το βραβείο απονέμεται κάθε τρία χρόνια και είναι ανοικτό σε συμμετοχές απ' όλο τον αγγλόφωνο κόσμο. Φέτος, η κριτική επιτροπή αποτελούμενη από τους νεοελληνιστές καθηγητές Ντέιβιντ Ρικς (King's College), Δημήτρη Παπανικολάου (Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης) και τον ποιητή-μεταφραστή Χάρη Βλαβιανό αποφάσισε να απονείμει το βραβείο στον Ρόντερικ Μπίτον, καθηγητή της Νεώτερης και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Λογοτεχνίας, κάτοχο της έδρας Κοραή στο King's College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου.
Η απονομή του βραβείου θα γίνει στις 29 Σεπτεμβρίου 2008, στο Queen Elizabeth Hall (South Bank Centre), μαζί με αντίστοιχες διακρίσεις για έργα από τα αραβικά, τα γαλλικά, τα γερμανικά, τα ιταλικά και τα ισπανικά. Το βραβείο για τον Ρόντερικ Μπήτον θα απονείμει ο Σερ Πίτερ Στόθαρντ, αρχισυντάκτης του περιοδικού "Times Literary Supplement". Θα προηγηθούν αναγνώσεις από βραβευμένα έργα και θα ακολουθήσει ομιλία του συγγραφέα Λουί ντε Μπερνιέ με τίτλο ?A Τale of Translation?.
Το «Levant Journal» περιλαμβάνει κείμενα του Γιώργου Σεφέρη από τις «Μέρες 4» και «Μέρες 6» (1941-1944 και 1954-56). Πρόκειται για κείμενα του Έλληνα διπλωμάτη ο οποίος στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου βρισκόταν στην Αίγυπτο μαζί με την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση και αργότερα ως πρέσβης στο Λίβανο, τη Συρία, την Ιορδανία, το Ιράκ και τη Βρετανία.
Για πρώτη φορά παρουσιάζονται στα αγγλικά επιλογές από περιοδικά που διατηρούσε από τα ταξίδια του στη Μέση Ανατολή. Με χαρακτηριστική ζωντάνια και περιεκτικότητα ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης σχολιάζει ταυτόχρονα ό,τι βλέπει και ό,τι απλώνεται πίσω από το ορατό, ενώ τα περιοδικά περιλαμβάνουν εξαίρετα περιηγητικά κομμάτια και σκέψεις για την ελληνιστική κληρονομιά της Εγγύς Ανατολής, τις άγιες θρησκευτικές πόλεις, την ιστορία των επιφανών Βρετανίδων ταξιδιωτών της περιοχής και την ταραχώδη πολιτική κατάσταση εκείνης της εποχής. Τα κείμενα κινούνται μεταξύ της ιδιωτικής και δημόσιας της ζωής και διεισδύουν στον κόσμο του ποιητή.
Το βιβλίο εκδόθηκε με τη συμβολή του υπουργείου Εξωτερικών και του Ελληνοαμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου.

ΠΗΓΗ:ΑΝΑ-ΜΠΑ

Ο Αύγουστος και η «Μέλισσα»

Από τη ΜΑΡΙΑ ΜΑΡΑΓΚΟΥ

Ο Αύγουστος δεν έχει ειδήσεις, συνηθίζουμε να λέμε σε μια Αθήνα που καίγεται, έρημη από κατοίκους. Ισως γι' αυτό, πολλά από όσα συμβαίνουν τα πληφορούμαστε τον Σεπτέβριο. Κάτι ανάλογο συνέβη με τον θάνατο του παραδοσιακού εκδότη βιβλίων τέχνης, του αγαπημένου σε όλους γλυκύτατου Γιώργου Ραγιά. Του ανθρώπου της «Μέλισσας».
Με καθυστέρηση μάθαμε το δυσάρεστο γεγονός, λες και φρόντισε, αυτός ο μη επικαιρικός κύριος, να σαμποτάρει έως και την «είδηση» του θανάτου του.
Εκδότης από ανάγκη, ήταν λέει εκείνη η εποχή που αντιπαθούσε το δημοσιοϋπαλληλίκι, κόβοντας το δρόμο στους μη έχοντες πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων. «Ποιος να σου δώσει δουλειά; Πήραμε μια τσάντα και βγήκαμε να πουλάμε βιβλία. Από πλασιέ γίναμε εκδότες», μου είχε πει ο Γιώργος Ραγιάς σε συνέντευξη το 1997, την περίοδο όπου κυκλοφορεί ο πρώτος τόμος της σειράς «Λεξικό Ελλήνων Καλλιτεχνών».
Είναι η κατάληξη της έκδοσης που ξεκίνησε η «Μέλισσα» το 1971, «Οι Μεγάλοι ζωγράφοι», και συνέχισε με τους «Ελληνες Ζωγράφους και Γλύπτες» το 1974 και που μας έδωσε το μοναδικό λεξικό των καλλιτεχνών που διαθέτει ο τόπος.
Περίπου 5.000 ονόματα Ελλήνων δημιουργών από τον 16ο αιώνα έως τις μέρες μας, εργασία πρωτογενής, στην οποία εργάστηκαν 80 ιστορικοί της τέχνης, ερευνώντας και αξιοποιώντας μελέτες, δημοσιεύσεις αλλά και εμπλέκοντας σύγχρονες απόψεις. Σε εκείνη τη συνέντευξη του '97 τον ρώτησα αν άξιζαν πάντα τα «σεντόνια» που γράφτηκαν για κάποιους καλλιτέχνες και αν πίστευε ότι στο μέλλον θα αναθεωρηθεί το γεγονός των δύο γραμμών που αφιερώθηκαν σε άλλους. Μου απάντησε για την επιθυμία μιας τεκμηρίωσης όσο πιο έγκυρης και πολυφωνικής, από ένα υλικό 9.000 ονομάτων που είχε συγκεντρωθεί.
Ο Γιώργος Ραγιάς ξεκίνησε τον μικρό εκδοτικό οίκο «Πήγασος» το 1954 με το 12τομο έργο του Κόκκινου «Ελληνική επανάσταση», σε μια εποχή, όπως έλεγε ο ίδιος, όπου η Αριστερά ήταν συνώνυμη με την πρόοδο. Απαραίτητη διακοπή εργασιών έγινε το 1967, με τον εκδότη εκτοπισμένο για δεύτερη φορά, έως τη μεταχουντική περίοδο όπου η «Μέλισσα» γίνεται συνώνυμο της ελληνικής βιβλιογραφίας της τέχνης. Ο ίδιος, η γυναίκα του Ειρήνη και η κόρη τους Αθηνά αργότερα είχαν την ευθύνη μιας υπόθεσης, με τα όποια λάθη και παραλείψεις, που ποτέ δεν χρηματοδοτήθηκε από το κράτος ή τους χορηγούς. Δεν θέλατε, ή δεν μπορέσατε να βρείτε, τον ρώτησα.
«Δεν το επιδιώξαμε από άποψη. Μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν καλλιτέχνες ζάπλουτοι ή καλλιτέχνες επιχειρηματίες. Να μας επιχορηγούν; Εμείς ούτε ένα δώρο πίνακα δεν πήραμε ποτέ. Εξάλλου, καλύπτουμε τις ανάγκες μας».
Οι ανάγκες του, όπως μου είπε τότε, αφορούσαν τη δουλειά και μόνο, δεδομένου ότι η προσωπική ζωή ήταν λιτή. Ελληνοκεντρικός, όπως έλεγε ο ίδιος, δεν διανοήθηκε ούτε μετάφραση να κάνει στο έργο «Λεξικό Ελλήνων Καλλιτεχνών», αφήνοντάς το για τον φορέα που θα έχει τη δυνατότητα. Ο Γιώργος Ραγιάς, αν και προσωπικότητα ενός άλλου χρόνου, έβλεπε τα επερχόμενα, καμάρωνε για τους νέους καλλιτέχνες που είχαν αρχίσει να διεκδικούν και ήλπιζε στις καλύτερς μέρες.
Ο ευγενής κύριος που μας αποχαιρέτησε μέσα στο κατακαλόκαιρο, έφυγε πλήρης, έχοντας καταγράψει έργα, κτήρια, μνημεία και τόπους μιας χώρας που το μεγάλο κομμάτι της χώρεσε στις εκδόσεις «Μέλισσα».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 22/09/2008

Λόγω της ημέρας...

ΕΓΚΩΜΙΟ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

Μάθαινε και τ' απλούστερα! Γι' αυτούς
που ο καιρός τους ήρθε
ποτέ δεν είναι πολύ αργά!
Μάθαινε το αβγ, δε σε φτάνει, μα συ
να το μαθαίνεις! Μη σου κακοφανεί!
Ξεκίνα! Πρέπει όλα να τα ξέρεις!
Εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία.


Μάθαινε, άνθρωπε στο άσυλο!
Μάθαινε, άνθρωπε στη φυλακή!
Μάθαινε, γυναίκα στην κουζίνα!
Μάθαινε, εξηντάχρονε!
Εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία.
Ψάξε για σχολείο, άστεγε!
Προμηθεύσου γνώση, παγωμένε!
Πεινασμένε, άρπαξε το βιβλίο: είν' ένα όπλο.
Εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία.


Μην ντρέπεσαι να ρωτήσεις, Σύντροφε!
Μην αφεθείς να πείθεσαι
μάθε να βλέπεις συ ο ίδιος!
Ό,τι δεν ξέρεις ο ίδιος
καθόλου δεν το ξέρεις.
Έλεγξε το λογαριασμό
εσύ Θα τον πληρώσεις.
Ψάξε με τα δάχτυλα κάθε σημάδι
Ρώτα: πώς βρέθηκε αυτό εδώ.
Εσύ να πάρεις πρέπει την εξουσία.


Mπορεί η αλήθεια νάν’ θνητή, το ψέμα αθάνατο;»
«Έτσι δείχνουν όλα».
«Πού είδες, η αδικία να μη ξεμασκαρεύεται χρόνους και καιρούς;».
«Eδώ».
«Mα ξέρεις κάποιον που η βία να του ‘χει φέρει τύχη;»
«Kαι ποιος δεν ξέρει;»
«Tότε ποιος μπορεί, σ’ έναν τέτοιο κόσμο, να τσακίσει τον τύραννο;».
«Eσύ».
Bertolt Brecht

Υ.Γ.
Ολα λοιπόν έχουν ειπωθεί.
Και κάτι ακόμη καλύτερο που έχει διερωτηθεί ο ιδεολόγος "από τους μέλανες δρυμούς",ασύλληπτα επίκαιρο:
"Τελικά,ποιό είναι μεγαλύτερο έγκλημα?Να ληστέψεις μία τράπεζα,ή να την ιδρύσεις?"

Οταν το πνεύμα κάνει χιούμορ

Είκοσι χρόνια από τον θάνατο της Ελλης Αλεξίου αύριο (1894-1988). Της συγγραφέως των βιβλίων «Σκληροί αγώνες για μικρή ζωή», «Γ' Χριστιανικόν Παρθεναγωγείον», «Και ούτω καθεξής», «Λούμπεν», «Για να γίνει μεγάλος» (βιογραφία του Νίκου Καζαντζάκη), «Βασιλική δρυς» και άλλων (τα Απαντά της απ' τις εκδόσεις Καστανιώτη).
Η Αλεξίου ήταν συγγραφέας, ήταν εκπαιδευτικός (στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση), ήταν κομουνίστρια και για πολλά χρόνια εκπατρισμένη και χωρίς ιθαγένεια. Πάνω απ' όλα όμως ήταν ένα σεβαστό και αγαπητότατο πρόσωπο - ακόμα και για τους ιδεολογικούς της αντιπάλους (ενδεικτικό το λεύκωμα-αφιέρωμα με τ' όνομά της, που κυκλοφόρησε το 1979, με πρώτο τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο).
Οσοι τη γνώριζαν την εκτιμούσαν, επί πλέον, για την πάντα ευχάριστη διάθεση και το χιούμορ της. Το οποίο περνάει και σ' ένα σχετικά άγνωστο βιβλίο της με τίτλο «Υπό εχεμύθειαν», μια συλλογή με ανέκδοτα -που συγκέντρωνε χρόνια- από τη ζωή λογοτεχνών, καλλιτεχνών και πολιτικών και πρωτοβγήκε το 1978 στη σειρά των Απάντων της. Και σ' αυτή της την πτυχή θα ήθελα να σταθώ σήμερα, τιμώντας τη μνήμη της.
ΤΟ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟ ΣΑΛΟΝΙ
Πριν να θυμίσω ότι η Ελλη Αλεξίου ήταν αδελφή τής, επίσης συγγραφέως, Γαλάτειας Καζαντζάκη (1881-1962), πρώτης συζύγου του Νίκου Καζαντζάκη, η οποία σε δεύτερο γάμο είχε παντρευτεί τον κριτικό Μάρκο Αυγέρη (1883-1973), ψευδώνυμο του Γεωργίου Παπαδόπουλου (που άφησε ξερούς κάτι ασφαλίτες, που τον επισκέφτηκαν επί δικτατορίας και τον άφησαν ήσυχο, όπως και την Αλεξίου με την οποία συγκατοικούσε μετά τον θάνατο της Γαλάτειας).
Να θυμίσω ακόμη, ότι το διαμέρισμά τους, στην οδό Αλωπεκής στο Κολωνάκι, ήταν, πριν από τη δικτατορία, ένα από τα τελευταία -κάθε Πέμπτη- φιλολογικά σαλόνια, με την αφρόκρεμα της αριστερής διανόησης. Ανάμεσά τους: τα ζεύγη Κώστας Βάρναλης - Δώρα Μοάτσου, Βασίλης Ρώτας - Βούλα Δαμιανάκου, Ζήσης και Τίτη Σκάρου, Γιάννης και Ρόζα Ιμβριώτου, Νίκος και Ρίτα Μπούμη - Παπά, Κώστας και Διδώ Σωτηρίου, Λιλίκα Νάκου, Μέλπω Αξιώτη, Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη, Στρατής Δούκας, Δημήτρης Φωτιάδης, Βασίλης Μοσκόβης και άλλοι -ένας κι ένας. Και να συζητάνε πάνω σε πνευματικά και πολιτικά θέματα, στα οποία βέβαια κυριαρχούσε το κομουνιστικό όραμα, του οποίου από τους πλέον ένθερμους υπέρμαχους ήταν η κυρία Ελλη.
Να περάσω σε μερικά από τα ανέκδοτα του «Υπό εχεμύθειαν», να προσθέσω ότι σε ιδιόκτητο διαμέρισμα που άφησε η κυρία Ελλη στην Καλλιθέα (Σαπφούς 49, τηλ. 9577062), στεγάζεται το Μουσείο Αλεξίου (που δεν αφορά μόνο την ίδια, αλλά όλη τη λόγια οικογένεια). Το φροντίζει η πιστή της φίλη συγγραφέας Ευγενία Ζήκου. Στην ίδια περιοχή, το σχολικό συγκρότημα φέρει τιμητικά το όνομα της Ελλης Αλεξίου.
ΤΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ
Και περνάω στα ανέκδοτα (μερικά συντομευμένα):
**Ρώτησαν τον πεπειραμένο των γυναικών Κώστα Βάρναλη:
- Ποιο είδος γυναίκας παρουσιάζει περισσότερα θέλγητρα;
- Τ' αλλουνού!
**Ο Δ. Ταγκόπουλος (ιδρυτής του περιοδικού «Νουμάς») μπαίνει στο καφενείο «Μαύρος Γάτος» και βρίσκει τον ποιητή Γεράσιμο Σπαταλά να γράφει.
- Γειά σου Γεράσιμε, τι κάνεις;
- Ασε με, άσε με, μεταφράζω Καρντούτσι (Ιταλός ποιητής).
- Καλά του κάνεις, του κερατά!
Και τέσσερα με ηρωίδα την ογκωδών διαστάσεων μουσικολόγο και μουσικοκριτικό Σοφία Σπανούδη, που διακρινόταν για το χιούμορ και την ετοιμότητά της:
**Καθώς η Σπανούδη ανεβαίνει την οδό Σταδίου, αισθάνεται την ανάγκη να πάει στο αποχωρητήριο που υπήρχε τότε στην πλατεία Κλαυθμώνος. Διπλανός επισκέπτης, ακούγοντας τους θορύβους από την πλευρά της αποδοκιμάζει:
- Μωρέ μουσική!
Και η Σπανούδη:
- Με μια δραχμή που έδωσες, τι ήθελες ν' ακούσεις; Μπετόβεν;
**Προσπαθώντας μια μέρα ν' ανέβει στο τραμ, ακούει κάποιον να λέει:
- Ανεβαίνει κι ένας ελέφαντας...
- Ας ανέβει κι ένας ελέφαντας, παιδί μου, όλο γαϊδούρια πρέπει ν' ανεβαίνουνε;
**Τρεις τεχνικοί που δουλεύουν στη Λυρική Σκηνή, ζήτησαν από τη Σπανούδη, που ήταν στο Δ.Σ., να συνηγορήσει ώστε να μονιμοποιηθούν. Τους το υπόσχεται, αλλά κάνει ακριβώς το αντίθετο, πράγμα που οι εργάτες αντιλαμβάνονται κρυμμένοι στο αποχωρητήριο που ήταν δίπλα.
- Σας υποστήριξα, τους λέει βγαίνοντας, αλλά δεν γίνεται τίποτα.
- Μα εμείς ξέρουμε πως δεν μας υποστηρίξατε.
- Πώς το ξέρετε;
- Είμαστε μέσα στο αποχωρητήριο και τ' ακούσαμε όλα.
- Είσαστε σ' αποχωρητήριο και τ' ακούσατε και δεν με χ......;
**Καθώς προχωρούν μπροστά η μάνα και η κόρη Σπανούδη (ογκωδών διαστάσεων κι αυτή) ο Γεώργιος Βλάχος (ο δημιουργός της «Καθημερινής») τις περιεργάζεται και σε μια στιγμή ρωτάει τον σύνοδό του:
- Πώς σου φαίνονται η μητέρα κι η κόρη Σπανούδη;
- ...
- Μα δεν είναι σαν η Μικρή και η Μεγάλη Αρκτος; *
ΕΤΣΙ ΚΙ ΑΛΛΙΩΣ
«Το βιβλίο, για να μη μακρηγορούμε περισσότερο, συγκεντρώνει τα προσόντα ενός αφηγήματος ελκυστικού για έναν φιλαναγνώστη και χρήσιμου, αν όχι πολύτιμου, για το μελετητή που επιθυμεί να διεισδύσει σε μια εποχή της εθνικής μας ιστορίας και να τη δει ζωντανεμένη σ' όλη της την εικόνα». Λόγος εγκωμιαστικός της Ελλης Αλεξίου -μια και την έχω παραδίπλα- για το βιβλίο της Βασιλικής Στεφανάκη «Οσα ο χρόνος δεν έσβησε». Πρωτοκυκλοφόρησε το 1979 και ξαναβγήκε τώρα σε αναθεωρημένη έκδοση από το γιο της, γνωστό δικηγόρο, λόγιο και πολιτευτή Γιώργο Στεφανάκη (εκδ. Λιβάνη). Ενα όντως ελκυστικό, από κάθε άποψη, χρονικό.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΚΙΩΝΗΣ,
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
27/09/2008